Belgesel fotoğrafçısının görevi nedir? Gerçeğin peşinden gitmek mi? İnsani deneyimlerin en uç noktalarını ses getiren ve yankı uyandıran bir biçime dönüştürmek mi? İnsanları büyüleyen şeylere en özgün şekilde yanıt vermek mi? Kesin olan bir şey var ki, Brendan de Clercq'in fotoğraf makinesinden çıkan Hollanda Ulusal Balesi'ne ait perde arkası görüntüleri tüm bunları yerine getiriyor.

Brendan geçmişten bu yana dansa ve dansçılara karşı büyük hayranlık duymaktaymış. "Çocukken break dansla ilgilenirdim." diyen Brendan sözlerine şöyle devam ediyor: "Fotoğrafçı olduğumda ise bu ilgi daha estetik bir hareket algısına dönüştü. Artık belgesel çalışmalarımda, modayla ilgili işlerimde, sokak fotoğraflarımda ve hatta çektiğim portrelerde bile bir kişinin nasıl hareket ettiğine, nasıl durduğuna ve nasıl yürüdüğüne çok dikkat ediyorum."

Bu da bizi kusursuz hareketlerin ve teknik bilginin sergilendiği bir gösteri olan baleye getiriyor. Tabii Brendan'ın buradaki amacı örnek bazı dans görüntüleri ortaya koymak değil. "Ben sahnede fotoğraf çekmek isteyen biri değilim, hatta sahne performansı gibi kurgu yapıp kusursuz fotoğraflar çekmeyi dahi istemem. Ortaya koyulan performansın arkasında yatanları görmek isterim. Sanatçıların eğitimini, stresini ve mücadelesini görmek isterim. Ama aynı zamanda onların zarafetini de göstermek isterim.”

Peki, belgesel fotoğrafçılığında kusursuzluk ne anlama geliyor? Brendan bu soruyu şöyle yanıtlıyor: "Sizi hikâyeye bağlayan fotoğraftır ve bu da netliğinin biraz az olması, gölgemin fotoğrafta çıkması veya ışığın çok parlaması gibi durumların önemli olmadığı anlamına geliyor. Sadece mesajı yerine ulaştırması gerekiyor. Ulusal Bale'de böyle bir fırsat bularak fotoğraf çekebildiğim için çok şanslıydım çünkü normalde sahne arkasında çekim yapmanıza izin verilmez ve bunun için birden fazla onay aşamasından geçmeniz gerekir. Neyse ki yaptığım işin bu olduğunu ve bunu yapmama izin verirlerse güzel sonuçlar ortaya çıkacağını anladılar."

Brendan'ın kullandığı yaklaşımın bir parçası da özneleriyle bir bağ kurmaktan geçiyor. Bu durum, ekibin Kuğu Gölü gösterisinde baş dansçı olarak yer alan Maia'nın sahnenin bir köşesinde sessizce düşüncelere dalmış halde otururkenki fotoğrafında daha net görülüyor. "İnsanlarla nasıl konuşacağımı biliyorum ve çabucak bağlantı kurabiliyorum. Zaten bu nedenle portre fotoğrafçısıyım. Maia ile iyi bir uyumumuz olduğu için bu fotoğrafta ondan sadece oturup hayat hikâyesini düşünmesini istedim."

Brendan sözlerine şöyle devam ediyor: "Maia da benim gibi çocukken farklı bir ülkeye taşınmış ama aynı zamanda tüm bale eğitiminin ağırlığını da zihninde taşıyor. Köşede öylece otururken bile vücudu içgüdüsel olarak poz veriyor ve ayak parmağını işaret ediyordu. Uzaklara bakıp kendi hikâyesini düşünürken bu fotoğrafı çektim. Onun zarafetine ve içindeki fırtınaya tanık olduğunuz o sessiz anda."

Hem sadelik hem de özgünlük sağlayan tek renk ağırlıklı bir tarzla çalışan Brendan, bu efektin kendisi kadar fotoğrafladığı kişilerin de hoşuna gittiğinin farkındaymış. "Babamla birlikte karanlık odada siyah beyaz fotoğraflar basarak ve Magnum Photos'un fotoğraflarına bakarak büyüdüm, dolayısıyla tek renkli tarz benim bir parçam oldu. Aynı zamanda sahne sanatlarının da bir parçası olduğunu düşünüyorum. Tıpkı James Dean ile Marylin Monroe, The Beatles ile The Rolling Stones ve bale dansçıları söz konusu olduğunda ise Nureyev ile Fonteyn gibi.”

Ayrıca, belgesel fotoğrafçılığının doğası gereği mekânın ya da ışığın kontrolü nadiren tam anlamıyla elinizde olabiliyor ve Brendan için de durum kuşkusuz böyleydi. Yine de bir fotoğrafçının bu koşullara uyum sağlayabilecek fotoğraf makineleri ve lensleri varsa bunun bir önemi yok. "Akıp giden anların kontrolü sizin elinizde olmuyor." diyen Brendan ekliyor: "Ama daima hazır olmanız gerek. Bu proje için Sony Alpha 7R III kullandım, sonrasında ise Alpha 7R IV ve Alpha 7R V fotoğraf makinelerine geçmiş olsam da çözünürlük ve AF kombinasyonu tekrar onu tercih etmemi sağlıyor. Kırpma veya büyük baskı alma imkânı tanıyan makinenin muazzam derecede ayrıntı sunduğunu görebiliyorum ve baledeki gibi durumlarda bu anlara layık kaliteyi sağlayacağından emin olabiliyorum.”

Hareketli öznelerle çalışırken ve ışığın az olduğu durumlarda bile gözlere net bir şekilde odaklanmak gerektiğini söyleyen Brendan şunları belirtiyor: "Hikâye gözlerde yattığı için bu çok önemli. Neyse ki bu fotoğraf makinelerinin göz algılama AF sistemleri, dansçılar gölgede kalsa veya hareket hâlinde dönerken uzaklaşsalar dahi size bunu sağlayabilecek şekilde tasarlanmış."

Brendan bu gibi durumlarda yardımcı olması için FE 24-70mm f/2.8 GM ve FE 35mm f/1.4 ZA gibi yüksek hıza sahip Sony lensler kullanıyor. Kendisi bu konuyu şöyle açıklıyor: "Daha fazla ışık, daha hızlı netleme anlamına geliyor ve bu lenslerin geniş diyafram açıklıkları da bunu sağlıyor. Ben sabit parlaklık özelliğine de sahip olan 24-70 mm'nin sunduğu çok yönlülüğü seviyorum. Çantamdan hiç çıkarmayacağım bir lens. Ayrıca 35 mm ile de karanlıkta çekim yapabiliyorsunuz ve maksimum diyafram açıklığında arka planlar âdeta eriyip gidiyor, yani özneyi nerede olursa olsun ikonik gösterebiliyorsunuz.”

Brendan sözlerini şu şekilde tamamlıyor: "Benim için bu tür projeler fotoğrafçılığa olan aşkımı tazeliyor. Kendi fotoğrafçılığım aracılığıyla başkalarının tutkusunu yansıtmak, onların yeteneklerine, duygularına, kaybettiklerine ve başardıklarına kulak vermek için bir fırsat sunuyor. İnsanların hayatlarına yakından bakıp hikâyelerini yaşatmak istiyorum ve Alpha ekipmanım da bunu başarmamda oldukça önemli rol oynuyor."